Osmanlı Sosyalist Fırkası
Osmanlı Sosyalist Fırkası, II. MeÅŸrutiyet döneminde Ä°stanbul’da kurulan siyasal parti. Türkler tarafından kurulan ilk sosyalist partidir.
Osmanlı topraklarında yaÅŸayan Bulgar, Rum ve Ermeniler arasında yaygın olan sosyalist düşünceler MeÅŸrutiyet’in ilanından (1908) sonra Türk aydınları arasında da geliÅŸme olanağı buldu. Åžubat 1910′da Ä°ÅŸtirak dergisini yayınlamaya baÅŸlayan Hüseyin Hilmi ‘nin giriÅŸimleri sonunda Eylül 1910′da Osmanlı Sosyalist Fırkası kuruldu. Partinin kuruluÅŸ ve yönetiminde Baha Tevfik, Sosyalist gazetesi sahibi Namık Hasan, Hamit Suphi ve Ä°nsaniyet gazetesi sahibi Ä°bnüttahir Ä°smail Faik de görev aldı. Ä°ÅŸtirak’ın kapatılma olasılığına karşı Ä°nsaniyet ve Medeniyet adlı yayın organları için de ruhsat alan Osmanlı Sosyalist Fırkası bilinen anlamda bir sosyalist parti deÄŸildi; yayın organlarında sosyalist kuramla ilgili yazılardan çok, muhalefetteki Prens Sabahaddin’in bireysel giriÅŸimciliÄŸi savunan tezlerine yakın yazılar yer alıyordu.
Sada-yı Milliye gazetesi yazarlarından Ahmet Samim’in öldürülmesinden (1910) sonra özel bir sayı yayımlayan Ä°ÅŸtirak’ın sert bir eleÅŸtiri kampanyası baÅŸlatması, partinin çalışmalarından hoÅŸnut olmayan Ä°ttihat ve Terakki’nin tutumunu daha da sertleÅŸtirmesine yol açtı. Bunun üzerine Osmanlı Sosyalist Fırkası, bütün muhalefeti bünyesinde bulundurmaya çalışan Hürriyet ve Ä°tilaf Fırkası ile dayanışma içine girdi.Bu arada eski Jön Türklerden Dr. Refik Nevzat Paris’ten Hüseyin Hilmi ile iliÅŸkiye geçerek Avni Kemal,Fuad Nevzat,M. Zeki ve Kadri Hoca ile birlikte örgütün Paris ÅŸubesini kurdu (Eylül 1911). BeÅŸeriyet adlı bir gazete yayımlayan bu ÅŸubenin çalışmaları oldukça sınırlı kaldı. Öte yandan Hüseyin Hilmi’nin II. Enternasyonal ve Fransız sosyalist önder Jean Jaurés ile kurduÄŸu iliÅŸkiler de ileriye götürülemedi.
Mahmut Åževket PaÅŸa’nın öldürülmesinden (1913) sonra Ä°ttihat ve Terakki bütün muhalefeti sindirmeye yönelince, Osmanlı Sosyalist Fırkası da baskılarla karşılaÅŸtı. Yurt dışında bulunan Hüseyin Hilmi dönüşünde tutuklanarak Sinop’a gönderildi ve Mondros Mütarekesi’ne (1918) deÄŸin çeÅŸitli yerlerde sürgünde kaldı. Bu dönemde partinin çalışmaları da kesintiye uÄŸradı. Mütarekeden sonra Ä°stanbul’a dönen Hüseyin Hilmi 1919′da, Osmanlı Sosyalist Fırkası’nın devamı niteliÄŸinde Türkiye Sosyalist Fırkası’nı kurdu.
Tengricilik Göktanrı dini
Tengricilik ya da Göktanrı dini tüm Türk ve MoÄŸol halklarının, ÅŸimdiki inanç sistemlerine katılmadan önceki inancıdır. Tengri’ye ibadet etmenin yanında Animizm, Åžamanizm, Totemizm bu inancın ana hatlarını oluÅŸturur. Tengri, bugünkü Türkçe’deki Tanrı kelimesinin eski söyleniÅŸ ÅŸeklidir.[1]
Bu inanca göre Gök’ün yüce ruhu Tengri’ydi. Ä°nsanlar kendilerini gök baba Tengri, toprak ana Ötüken ve insanları koruyan atalarının ruhları arasında güven içinde hissedip, onlara ve diÄŸer doÄŸa ruhlarına dua ederlerdi. Büyük daÄŸların, aÄŸaçların ve bazı göllerin güçlü ruhları barındırdıklarına inanarak dualarını bazen bu cisimlere yöneltirlerdi. Göğün ve yeraltının 7 katı olduÄŸuna, her katta çeÅŸitli ruhların varolduÄŸuna inanılırdı. Ä°nsanlar doÄŸaya, ruhlara ve diÄŸer insanlara saygılı davranıp belli kurallara uyarak dünyalarını dengede tutmaları ile kiÅŸisel güçlerinin doruÄŸuna varıp dışarıya yansıdığına inanırlardı. EÄŸer bu denge, kötü ruhların saldırısı veya bir felaketten dolayı bozulursa, bir ÅŸamanın yardımı ya da Tengri’ye verilen bir adak ile tekrar düzene sokulması gerektiÄŸine inanılırdı.
Bu inancın kalıntılarını bugün MoÄŸollarda (Lamaizmle birleÅŸmiÅŸ ÅŸekilde), ve bazı hâlâ doÄŸa’ya baÄŸlı göçebe yaÅŸam tarzı sürdüren Türk Halkları’nda, örneÄŸin Altay-Türkleri ve Yakutlarda bulmak mümkündür. Ama TengriciliÄŸi çoktan bırakmış halklarda da bu inancın birçok parçası, Ä°slam, Hristiyanlık, Budizm, Musevilik veya Taoizm ile birlikte, geleneksel kültür olarak hâlâ sürmektedir. Örnek olarak, Türkiye Türkçesindeki “Utançtan yedi kat yerin dibine girdim” deyimi gösterilebilir.
Osmanlı
Osmanlı Cumhuriyeti 1299 Yılında Söğüt Domanicte Kuruldu. Anadoluya ilk olarak kapılarını Malazgirt savaşı ile 1071 Yılında açmıştır. 600 Yıllık bir geçmişimiz vardır. Dünya yı titretti bu Osmanlı Zamanında Tarihcilerimiz iyi bilirler . Ottoman empire ( Osmanlı Cumhuriyeti )