ATATÜRK'ün Doğumu, Ailesi Ve Okul Yılları

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk, 19 Mayıs 1881 yılında, Selanik’te Kocakasım Mahallesi, Islahhane Caddesi’ndeki 3 katlı pembe evde doÄŸdu. Selanik yerlilerinden olan babası Ali Rıza Efendi, Söke’den Selanik’e gelmiÅŸ Türkmenlerden “Kırmızı Hafız” lakaplı Ahmet Efendinin oÄŸludur. Annesi Zübeyde Hanım ise 1871 yılında Selanik yakınlarındaki Langaza kasabasına yerleÅŸmiÅŸ, Hacı Sofi ailesinden Feyzullah AÄŸa’nın kızıdır.

Gümrük Muhafaza TeÅŸkilatı’nda memurluk yaparken Zübeyde Hanımla evlenen Ali Rıza Efendi, 1877 Osmanlı-Rus Savaşı’ndan önce de Selanik Asakir-i Milliye Taburunda da subaylık yapmıştır. Daha sonraları kereste ticareti yapan babası 1888 yılında öldüğünde Mus tafa yedi, kız kardeÅŸi Makbule bir yaşında idi. DiÄŸer kardeÅŸleri Naciye, Ömer ve Fatma küçükken öldüler. Zübeyde Hanım oÄŸlunun baÅŸarılarını gördükten sonra, tedavi görmek için gittiÄŸi Ä°zmir’de 14 Ocak 1923 günü 66 yaşında hayata gözlerini yummuÅŸtur. Makbu le Hanım (Atadan) ise 1956 yılına kadar yaÅŸamıştır.

Ali Rıza Efendi 1841 yılında Selanik’te doÄŸdu. Söke’den Selanik’e yerleÅŸmiÅŸ Türkmenlerden “Kırmızı Hafız” lakaplı Ahmet Efendinin oÄŸludur. Ä°lkokulu Abdi Hafız Mahalle Mektebinde okudu. Selanik’te Evkaf Ä°daresinde katiplik, sonrada Gümrük Muhafaza TeÅŸkilatında memurluk yaptı. MemurluÄŸu sırasında, Hacı Sofi ailesinden Feyzullah AÄŸa’nın kızı Zübeyde Hanımla evlendi.
1876 yılında da Selanik Asakir-i Milliye taburunda subay olarak görev alan Ali Rıza Efendi, daha sonra da kereste ticareti yapmaya baÅŸladı. Zübeyde Hanım’dan beÅŸ çocuÄŸu oldu. Çocuklarından Naciye, Ömer ve Fatma fazla yaÅŸamadı. Sadece Mustafa ve Makbule hayatlarına devam edebildi. Ali Rıza Efendi, 1888 yılında, tek oÄŸlu Mustafa Kemal ilkokulda okuduÄŸu sırada, rahatsızlandı ve öldü.

Zübeyde Hanım 1857 yılında Selanik’te doÄŸdu. Orta Anadolu’dan göç ederek, Selanik’in batısında Arnavutluk sınırına yerleÅŸtirilen yörüklerden, Hacı Sofi ailesinden Feyzullah AÄŸanın kızıdır. Selanik’te Gümrük Muhafaza TeÅŸkilatında memur olan Ali Rıza Efendi ile evliliÄŸinden beÅŸ çocuk sahibi oldu. Fatma ve Ömer’i daha küçükken kaybetti. 1888 yılında Mustafa ilkokuldayken kocasını da kaybeden Zübeyde Hanım, zaman zaman çocukları ile birlikte kardeÅŸi Hüseyin AÄŸa’nın çiftliÄŸine giderdi. Bu sırada, Atatürk’ün ifadesiyle; iyi kalpli bir insan olan Ragıp Bey’le evlendi. Kızlarından Naciye de çok yaÅŸamadı.

Balkan harbinden sonra, birçok Türk ailesi gibi, kızı Makbule ile birlikte Selanik’ten göç etti ve Ä°stanbul’a gelerek BeÅŸiktaÅŸ-Akaretler’de bir eve yerleÅŸti. Milli Mücadele yıllarında Ankara’ya gelen Zübeyde Hanım, 1919′da ayrılmak zorunda kaldığı oÄŸlunu, yıllar sonra Ankara’da Devlet BaÅŸkanı olarak gördü. 14 Ocak 1923′te tedavi amacıyla gittiÄŸi Ä°zmir’de 66 yaşında vefat etti.

KIZKARDEŞİ MAKBULE ATADAN

Mustafa Kemal Atatürk’ün kız kardeÅŸi olan Makbule Atadan, 1887 yılında Selanik’te doÄŸdu. Balkan SavaÅŸlarından sonra, annesi Zübeyde Hanım’la birlikte Selanik’ten ayrılarak Ä°stanbul’a yerleÅŸti. Cumhuriyet’in ilanından sonra aÄŸabeyinin isteÄŸi üzerine, annesiyle birlikte Ankara’ya geldi. Bir süre Atatürk’ün yanında kalan Makbule Atadan, daha sonra Çankaya Köşkü arazisi içinde kendisi için yaptırılan Çamlı Köşke yerleÅŸti.

1930′da Atatürk’ün isteÄŸiyle Fethi Okyar’ın kurduÄŸu Serbest Cumhuriyet Fırkasına giren Makbule Hanım birkaç ay sonra parti kapatılınca siyasetten çekildi ve 1935′de milletvekili Mecdi Boysan ile evlendi. Makbule Atadan’ın aÄŸabeyi Atatürk ile ilgili anıları “Büyük KardeÅŸim Atatürk (1952)” ve “AÄŸabeyim Mustafa Kemal (1952)” adlarıyla yayımlandı. 1956 yılında 69 yaşında öldü.

OKUL YILLARI

Mustafa, öğrenim çağına gelince Hafız Mehmet Efendi’nin mahalle mektebine baÅŸladı. Sonra babasının isteÄŸiyle, yeni bir yöntemle öğretim yapmak üzere Selanik’te açılan, Åžemsi Efendi Mektebi’ne geçti. Bu sırada babasını kaybetti. Bir süre Rapla çiftliÄŸinde dayısının yanında kaldıktan sonra, annesi Mustafa’nın eÄŸitim hayatına devam etmesini istediÄŸi için, Selanik Mülkiye Ä°dadisi’ne (ortaokul) kaydoldu. Mustafa’nın bu okulda hocasıyla arasında bir tartışma geçince, zaten orada okumasını istemeyen büyükannesi onu derhal okuldan aldı. Askeri Rüştiye elbisesi giyen komÅŸusunun oÄŸluna özenen Mustafa, asker olmasını istemeyen annesinin karşı çıkmalarına raÄŸmen, gizlice, Selanik Askeri Rüştiyesi’nin sınavına girdi. Sınavı kazandığı haberini alan Mustafa annesine karşı bir oldu bitti yapıp, bu okula kaydını yaptırdı. (1893). Bu okulda, Matematik hocası ona Kemal adını verdi.

Selanik Askeri Rüştiyesini baÅŸarıyla bitiren Mustafa Kemal, Manastır Askeri Ä°dadisi’ne (lise) girdi. Burada Fransızca’dan geri kalınca, ilk tatilde Selanik’e gitti ve iki üç ay gizlice Fransız Firerler Okulu’nun özel sınıfına devam ederek, Fransızcasını geliÅŸtirdi. Ertesi yıl Manastır Askeri Ä°dadisi’nde, buraya yeni gelen Åžair Ömer Naci ile tanıştı ve edebiyatla da ilgilenmeye baÅŸladı

HARP OKULU YILLARI

Manastır Askeri Ä°dadisi’ni baÅŸarıyla bitiren Mustafa Kemal, Ä°stanbul’a giderek Harp Okulu’nun piyade bölümüne girdi. (13 Mart 1899). Harp Okulu’nun ilk sınıfında az çalışan Mustafa Kemal, diÄŸer 2 yılda var gücüyle derslerine sarıldı. 1902′de bu okulu teÄŸmen rütbesiyle bitirdi ve öğrenimine Harp Akademisi’nde devam etti. 1903 yılında ÃœsteÄŸmen oldu. 11 Ocak 1905 tarihinde de Harp Akademisi’nden mezun olan Kurmay Yüzbaşı Mustafa Kemal, staj yapması için Åžam’daki 30. Süvari Alayı’na gönderildi.